prijava
SARAJEVO, 12. novembra (FENA) - Studentska lista bi sa glasovima osvojenim 25. oktobra imala više od 71 odsto poslaničkih mjesta kada bi se poslanici birali po većinskom modelu sa približno jednakim brojem birača u svakoj izbornoj jedinici. To pokazuje nova analiza istraživačke kuće Latenta, predstavljena uoči prvog zasjedanja novog saziva Narodne skupštine Republike Srbije, zakazanog za 17. novembar.
U ovom modelu, koji podrazumijeva da Srbija prestane da bude jedna izborna jedinica, Studentskoj listi pripao bi 181 od ukupno 254 mandata, što je više od dvotrećinske većine. Po proporcionalnom sistemu, primjenjenom na oktobarskim izborima, osvojila je 140 od 250 mjesta. Simulacija polazi od približno 25.000 birača po poslaniku, pa su manje susjedne opštine spojene, a veći gradovi podijeljeni na više izbornih jedinica. U svakoj od njih jedan mandat dobija lista sa najviše glasova.
Posebno se izdvaja Beograd, koji bi prema takvoj podjeli imao 63 poslanika. Studentska lista pobijedila bi u 61 beogradskoj jedinici. Na nivou cijele zemlje, u 62 od 254 jedinice njena prednost nad listom oko SNS-a bila bi veća od 30 procentnih poena, prije svega u velikim gradovima.
Kako u analizi objašnjava Mihajlo Popesku, osnivač i direktor Latente, u ovakvom većinskom sistemu pobjeda za jedan glas i pobjeda za deset hiljada glasova donose po jedan mandat. Zato na sastav parlamenta snažno utiče način povlačenja granica izbornih jedinica.
Predstavljeni model je jedan od tri scenarija iz analize i predstavlja preračun postojećih rezultata, uz pretpostavku istog glasanja. Promjena sistema mogla bi da promijeni kandidate, koalicije i odluke birača. Iz modela su izostavljena 86.623 glasa iz inostranstva i zavoda za izvršenje sankcija, jer ih nije moguće rasporediti prema prebivalištu birača.
Analiza se nadovezuje na Latentinu predizbornu studiju, čijih je svih sedam modela predviđalo pobjedu Studentske liste i prelazak cenzusa samo dvije nemanjinske liste. Prosjek modela - odnosno centralna procjena Latente vidjela je Studentsku listu na 52,3%, listu oko Aleksandra Vučića na 35,9%, a SPS na 1,9% podrške birača. Procjene su objavljene u 20:01, minut poslije zatvaranja birališta, prije prvih preliminarnih rezultata. Unaprijed odabrani konzervativni model C potcijenio je prednost Studentske liste, što je Latenta takođe analizirala i objavila.
Istraživanje osvjetljava i sastav te podrške. Prema anketnim procjenama usklađenim sa konačnim rezultatom, 36 odsto glasova Studentske liste poteklo je od birača Srbije protiv nasilja iz 2023., jedna četvrtina od kombinancije bivših apstinenata i glasača po prvi put. Studentska lista je uspjela da "preotme" značajan dio glasača SNS-u (nekih 12%) tako i SPS-u (40%).
Predizborna onlajn anketa sprovedena je od 23. do 25. oktobra na 1.189 punoljetnih građana, uz dopunske, posredno prikupljene podatke o 134 osobe starije od 65 godina. Latenta je studiju sprovela u saradnji sa prof. Slobodanom Tomićem sa Univerziteta u Jorku. Izvještaj, podaci i kod dostupni su na polling2026.latenta.com.
(FENA) H. D.
