Po analizi ekološke organizacije Urgewald, Evropska unija je u prvih deset mjeseci 2026. godine potrošila oko 8,7 milijardi eura na ruski LNG iz Arktika, što je za 21 posto više od procijenjenog ukupnog iznosa potrošenog tokom cijele 2025. godine.

Dok se Bruxelles priprema da od 1. januara 2027. zabrani uvoz ruskog LNG-a, evropski kupci i dalje Moskvi osiguravaju unosno tržište, uprkos političkim obećanjima da će nakon ruske invazije na Ukrajinu okončati zavisnost od ruskih energenata.

Urgewald se poziva na podatke kompanije za energetske analize Kpler, po kojima su luke u EU od januara do oktobra primile 12,89 miliona tona LNG-a iz ruskog projekta Jamal. To predstavlja rast od 6,3 posto u odnosu na isti period prošle godine i čini 81 posto svih zabilježenih isporuka tog projekta u svijetu.

Evropa je tako ostala glavni kupac jednog od ključnih ruskih gasnih projekata na Arktiku, pri čemu je u posmatranom periodu teret LNG-a iz Jamala stizao u evropske luke prosječno svakih 1,7 dana.

Iako je do stupanja na snagu zabrane uvoza LNG-a po postojećim dugoročnim ugovorima ostalo samo 50 dana, kupovina ruskog gasa u EU nastavlja rasti.

Porast vrijednosti uvoza rezultat je ne samo većih količina, već i viših cijena gasa. Iako su oktobarske isporuke bile 11 posto manje nego u septembru, njihova procijenjena vrijednost porasla je za 2,6 posto, na 839 miliona eura. Referentna evropska cijena gasa dostigla je 86,79 eura po megavat-satu, više nego dvostruko u odnosu na nivo prije američko-izraelskog rata protiv Irana.

Francuska među najvećim kupcima

Francuska je sa 5,37 miliona tona bila glavna destinacija oktobarskih pošiljki i primila je 70 posto svih isporuka u Evropsku uniju. Među uvoznicima ruskog arktičkog LNG-a u oktobru bile su i Španija sa 2,91 milion tona, Nizozemska sa 1,32 miliona tona te Portugal sa 220.000 tona.

Kada se posmatra period od prvih deset mjeseci 2026. godine, Belgija je ostala najveće pojedinačno odredište. U luci Zeebrugge iskrcana su 42 tereta s ukupno oko 3,1 milion tona LNG-a.

Ipak, po podacima Urgewalda, u avgustu, septembru i oktobru nije zabilježena nijedna isporuka LNG-a iz Jamala u belgijski terminal, iako njegova važnost za ukupnu trgovinu ostaje velika.

Aktivista Urgewalda za sankcije Alexander Kirk upozorio je da EU istovremeno nastavlja intenzivnu energetsku saradnju sa Sjedinjenim Američkim Državama, Norveškom i Alžirom.

- Možemo okončati uvoz ruskog LNG-a 1. januara. Ali promjena dobavljača i dalje ostavlja evropska domaćinstva izložena skokovima cijena gasa i političkom pritisku iz inostranstva - rekao je Kirk za Euronews.

Pozvao je na veća ulaganja u čiste tehnologije radi smanjenja potražnje za gasom.

- Svaka kuća koju izolujemo ili prebacimo na toplotnu pumpu smanjuje potražnju za gasom. Svaki put kada energija vjetra ili sunca zamijeni gas u elektroenergetskoj mreži, Evropa smanjuje emisije i umanjuje uticaj izvoznika gasa - kazao je.

Veliki izazov za Rusiju

Predstojeća zabrana mogla bi zadati značajan logistički i komercijalni udarac Moskvi, jer arktička lokacija projekta Jamal čini evropske luke posebno važnim za njegov rad.

Projekat se oslanja na specijalizirane tankere klase Arc7 za plovidbu kroz zaleđene vode, dok blizina evropskih luka omogućava brže istovare i povratak brodova do proizvodnih lokacija.

Bez pristupa lukama Evropske unije, Rusija bi se suočila s dužim rutama, većim troškovima transporta i manjim mogućnostima preusmjeravanja tereta, posebno tokom zime kada je plovidba Sjevernim morskim putem otežana.

Urgewald smatra da bi gubitak evropskog tržišta ozbiljno narušio ekonomsku isplativost ruskog izvoza arktičkog LNG-a, umjesto da se postojeće količine jednostavno preusmjere na druga tržišta.

Ipak, konačni efekti zavisit će od sposobnosti Moskve da razvije alternativne transportne rute i pronađe nova tržišta.

Kina, Južna Koreja i Tajvan bili su najveći kupci na azijskom tržištu, primivši ukupno 18,6 posto isporuka iz Jamala između januara i oktobra.

Ostaje neizvjesno hoće li države članice EU dosljedno provesti zabranu bez izuzetaka ili naknadnih ustupaka, posebno uoči zime i uz stalnu zabrinutost za energetsku sigurnost.

Aktivista Urgewalda Sebastian Rötters pozvao je evropske zemlje da ostanu pri planiranoj zabrani.

- Ostalo je samo 50 dana do januarske zabrane i Evropa mora ostati dosljedna. Bez povlačenja, bez novih izuzeća i bez spasavanja ove trgovine. Nakon gotovo pet godina rata, vlade konačno moraju isključiti ruski LNG biznis - poručio je Rötters.

(FENA) D. Ć.