Upozorenje dolazi u trenutku kada Evropska unija u zimsku sezonu ulazi s popunjenošću skladišta gasa od svega 72 posto na dan 1. oktobar, što je manje u odnosu na 83 posto u istom periodu prošle godine, nakon, kako se navodi u izvještaju, "izazovne sezone punjenja skladišta".

Izvještaj o izgledima za snabdijevanje tokom zime, koji je objavila Evropska mreža operatera transportnih sistema za gas (ENTSOG), razmatra dva scenarija koja polaze od pretpostavke da nema isporuka ruskog gasa putem gasovoda. EU je uglavnom odustala od ruskog gasa, iako izuzeci i dalje postoje za kontinentalne zemlje poput Mađarske i Slovačke.

U danas objavljenom izvještaju upozoreno je na to da bi poremećaj rada najveće priobalne gasne infrastrukture koja snabdijeva kontinentalnu Evropu, u kombinaciji s potpunim prekidom uvoza gasa iz Alžira putem gasovoda, predstavljao ozbiljnu prijetnju energetskoj sigurnosti bloka.

Bruxelles je pozvao zemlje članice EU da maksimalno povećaju punjenje skladišta početkom zime i zadrže visok nivo saradnje da bi se osigurala ravnopravna raspodjela eventualnih ograničenja potrošnje.

LNG kao spas

Izvještaj ukazuje na rastuću zavisnost Evrope od nestabilnog globalnog tržišta ukapljenog prirodnog gasa (LNG) dok se udaljava od isporuka ruskog gasa putem gasovoda.

Sjedinjene Američke Države postale su najveći dobavljač LNG-a za EU, zamijenivši veliki dio gasa koji je ranije stizao iz Rusije.

Čak i u uslovima uobičajene zime, problemi u snabdijevanju LNG-om mogli bi dovesti do toga da evropske zalihe gasa do marta 2027. godine padnu na svega 13 posto kapaciteta, što bi moglo prisiliti energetski intenzivne industrije na smanjenje proizvodnje.

- U uslovima ograničene ponude LNG-a, visoke cijene gasa mogle bi izazvati smanjenje potrošnje kod kupaca osjetljivih na cijene, što dodatno naglašava važnost osiguravanja dovoljnih količina LNG-a i maksimalnog punjenja skladišta prije i tokom ranih faza zimske sezone - navedeno je u izvještaju.

Ograničenja u pomorskom prometu kroz Hormuški moreuz, ključnu tačku kroz koju prolazi oko 20 posto svjetske trgovine LNG-om, značajno su smanjila izvoz iz Katara i Ujedinjenih Arapskih Emirata od početka američko-izraelskog rata protiv Irana 28. februara.

Iako je direktna zavisnost Evrope od katarskog gasa relativno mala - oko osam posto, globalni poremećaji u snabdijevanju izazvali su oštro nadmetanje između Evrope i Azije za dostupne količine LNG-a, povećavajući nestabilnost cijena i ranjivost evropskog tržišta.

Evropske slabosti u snabdijevanju gasom

Zemlje zapadne Evrope profitirale su od izgradnje novih obalnih LNG terminala i pristupa gasovodima iz država poput Norveške. Međutim, kontinentalne zemlje centralne, istočne i jugoistočne Evrope i dalje su izloženije poremećajima u snabdijevanju.

Ako bi došlo do prekida rada ključne gasne infrastrukture, poput gasovoda Europipe 2 u Sjevernom moru ili alžirskih uvoznih pravaca, uz istovremeno nastupanje oštre zime, infrastrukturna ograničenja fizički bi otežala transport gasa sa zapada prema istoku Evrope.

Jugoistočna Evropa mogla bi se suočiti s lokalizovanim manjkom snabdijevanja od čak 12 posto tokom dana najveće potrošnje, što bi predstavljalo ozbiljan test evropske solidarnosti

Kako bi zalihe opadale, vlade bi se mogle suočiti sa sve većim pritiskom da prednost daju domaćim potrošačima u odnosu na susjedne zemlje.

Bruxelles je državama članicama privremeno omogućio fleksibilnost da do 1. novembra održe nivo popunjenosti skladišta između 75 i 80 posto, umjesto uobičajenog cilja od 90 posto, nastojeći izbjeći paničnu kupovinu i dodatni rast cijena.

Dutch TTF, evropski referentni indeks za trgovinu plinom, danas se kretao između 79,80 i 80,22 eura po MWh, što je gotovo trostruko više nego od početka rata protiv Irana, prenosi Euronews.

 

(FENA) E. F.